AI Act artikel 4 uitgelegd voor werkgevers

De Europese AI Act is de eerste uitgebreide AI-wet ter wereld. Voor werkgevers is artikel 4 de meest directe verplichting: zorg dat je medewerkers AI-geletterd zijn. Maar wat staat er precies in dit artikel, en wat betekent het voor jouw organisatie?

Wat staat er in artikel 4?

Artikel 4 van de AI Act luidt samengevat:

Aanbieders en gebruikers van AI-systemen moeten zorgen voor een voldoende mate van AI-geletterdheid bij hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen bedienen.

Dit is geen vrijblijvend advies. Het is een wettelijke verplichting die geldt sinds 2 februari 2025.

Wat wordt bedoeld met 'AI-geletterdheid'?

Volgens de AI Act gaat het om:

Kennis van en vaardigheden rond AI-systemen
Het vermogen om kansen en risico's van AI te begrijpen
Vaardigheid om te bepalen wanneer en hoe AI-uitvoer gebruikt kan worden

Wie valt onder de verplichting?

Artikel 4 geldt voor twee groepen:

1. Aanbieders van AI-systemen

Bedrijven die AI-toepassingen ontwikkelen, trainen of op de markt brengen. Denk aan softwarebedrijven, SaaS-aanbieders en IT-leveranciers.

2. Gebruikers van AI-systemen (deployers)

Organisaties die AI-systemen inzetten in hun bedrijfsvoering. Dit zijn de meeste werkgevers in Nederland, want vrijwel elke organisatie gebruikt tegenwoordig AI-tools zoals:

Microsoft Copilot of Google Workspace AI
ChatGPT of vergelijkbare tools
AI-gedreven HR-software, CRM-systemen of planningstools
Geautomatiseerde beslissingsondersteunende systemen

Wat moet je als werkgever concreet doen?

De AI Act schrijft geen specifiek programma voor, maar geeft de volgende richtlijnen mee voor het bepalen van het benodigde niveau:

Technische kennis en ervaring van de medewerker
De context waarin AI wordt gebruikt
De impact van de AI-systemen op de werkzaamheden
Het risiconiveau van de gebruikte AI: laag, beperkt of hoog

Praktische stappen voor werkgevers

Inventariseer welke AI-systemen je organisatie gebruikt
Breng in kaart welke medewerkers daarmee werken
Stel het benodigde kennisniveau vast per rol
Bied gerichte training aan, bijvoorbeeld e-learning, workshop of coaching
Documenteer de genomen maatregelen voor eventuele audit

Wat zijn de gevolgen als je niets doet?

Handhaving van de AI Act loopt via nationale toezichthouders. In Nederland zijn dat onder andere de ACM (Autoriteit Consument & Markt) en de AP (Autoriteit Persoonsgegevens).

Risico's bij non-compliance:

Onderzoeken en audits
Bestuurlijke boetes, afhankelijk van de ernst van de overtreding
Reputatieschade bij klanten en partners
Aansprakelijkheid bij incidenten met AI

Veelgestelde vragen over artikel 4

Geldt artikel 4 ook voor kleine bedrijven?

Ja. Er is geen uitzondering voor MKB. Wel mag je de aanpak aanpassen aan je schaal.

Moet iedere medewerker getraind worden?

Nee. Alleen medewerkers die actief met AI-systemen werken. Maar een basisniveau voor alle medewerkers is een verstandige keuze.

Is er een officieel certificaat of diploma vereist?

Nee. De wet vraagt om aantoonbare maatregelen, niet om een specifiek certificaat. Toch is een erkende training een goed bewijs.

Geldt dit ook voor AI-tools die medewerkers zelf aanschaffen (shadow IT)?

Dit is een grijs gebied. Als een werkgever weet dat medewerkers AI-tools gebruiken, wordt verwacht dat hij actie onderneemt.

Conclusie

Artikel 4 van de AI Act legt een duidelijke verplichting bij werkgevers: investeer in de AI-geletterdheid van je medewerkers. De aanpak mag je zelf bepalen, maar niets doen is geen optie.

Wil je weten hoe jouw organisatie aan artikel 4 voldoet? Neem contact op voor een vrijblijvende intake of download onze AI Act checklist voor werkgevers.

AI Act artikel 4 uitgelegd voor werkgevers